Pranie niektórych rodzajów tkanin jest bardzo ryzykowne, jako że są one na tyle specyficzne, iż niewłaściwie potraktowane, mogą ulec zniszczeniu. Do takich materiałów, które są trudne w konserwacji, należy między innymi alpaka, jedwab, kaszmir i aksamit. Jak należy je prać?
- Pielęgnacja delikatnych materiałów
- Alpaka — zasady prania
- Jedwab — zasady prania
- Kaszmir — zasady prania
- Aksamit — zasady prania
Pielęgnacja delikatnych materiałów
Sposób prania zależy przede wszystkim od rodzaju włókna, z którego powstała tkanina. Metki przyszyte do ubrań stanowią najlepsze źródło informacji o tym, jakiej obróbce można poddać dany wyrób. Zawierają one piktogramy wskazujące maksymalną temperaturę, dopuszczalne programy prania oraz zabiegi, których należy unikać. Warto poznać ich znaczenie, co pozwoli uniknąć nieodwracalnych uszkodzeń tkaniny. Niektóre włókna wymagają szczególnej delikatności, ponieważ ich struktura reaguje wrażliwie na ciepło, mechaniczne tarcie czy agresywne detergenty.
Alpaka — zasady prania
Wełna pozyskiwana z runa alpaki różni się od owczej wyraźnie większą miękkością i niższą zawartością lanoliny. Przez to jest mniej odporna na niewłaściwe traktowanie podczas prania. Swetry czy szale z alpaki mają tendencję do filcowania i grudkowania, gdy temperatura wody przekroczy 30 stopni lub gdy zostaną poddane intensywnemu mechanicznemu działaniu.
Najlepszą metodą czyszczenia alpaki jest mycie ręczne, polegające na delikatnym ugniataniu materiału zanurzonego w letniej wodzie z dodatkiem środka przeznaczonego do włókien naturalnych. Unikaj pocierania i wykręcania tkaniny. Po zakończeniu mycia wodę należy delikatnie wyciskać, ale bez wykręcania, następnie rozłożyć wyrób na płaskiej powierzchni wyłożonej ręcznikiem frotte i pozostawić do wyschnięcia. Suszenie w pozycji wiszącej spowodowałoby rozciągnięcie włókien pod wpływem wagi mokrej wełny. Absolutnie nie stosuj wirowania, wybielaczy ani suszenia bębnowego — każde z tych działań nieodwracalnie zniszczy strukturę włókna.
Jedwab — zasady prania
Włókna jedwabne mają wyjątkowo gładką powierzchnię i lekką strukturę, co sprawia, że narażone są na łatwe uszkodzenie podczas prania w pralce. Jedwab należy czyścić ręcznie, posługując się środkami przeznaczonymi wyłącznie do tego typu tkanin lub płynami dla delikatnych materiałów bez dodatku enzymów.
Pranie odbywa się w zimnej bądź ledwo letniej wodzie — temperatura przekraczająca 30 stopni może spowodować zmianę odcienia, zwłaszcza w przypadku jedwabiu barwionego naturalnymi pigmentami. Do wody można dodać kilka kropli białego octu, soli kamiennej lub soku z cytryny, co pomoże utrwalić barwę i przywrócić tkaninie naturalny połysk. Materiał moczy się przez kilka minut, następnie delikatnie przepłukuje bez silnego pocierania. Po przepłukaniu jedwabny wyrób wyciska się ostrożnie poprzez owijanie ręcznikiem — nigdy nie wykręcaj ani nie wyciskaj go bezpośrednio. Suszenie odbywa się w zacienionym miejscu, z dala od promieni słonecznych, które mogłyby rozjaśnić kolor.
Dodatkowe środki ostrożności przy pielęgnacji jedwabiu
Niektóre rodzaje jedwabiu, takie jak szantung lub dupion, posiadają nieregularną teksturę, która może ulegać dodatkowym zmianom podczas prania. Dlatego zawsze warto przeprowadzić test na niewielkim, niewidocznym fragmencie tkaniny, zanim przystąpisz do prania całego wyrobu. Unikaj środków wybielających oraz tych zawierających enzymy proteolityczne, które rozkładają białka wchodzące w skład jedwabnych włókien.
Kaszmir — zasady prania
Kaszmir, pochodzący z podszycia kóz kaszmirskich, charakteryzuje się cienkimi, bardzo miękkimi włóknami. Chociaż jest bardziej odporny niż jedwab, wymaga uważnego traktowania, aby zachować swoje właściwości cieplne i wygląd. Zaleca się pranie ręczne lub maszynowe na programie dla wełny lub tkanin delikatnych, z użyciem środka przeznaczonego do prania kaszmiru lub wełny. Temperatura wody nie powinna przekraczać 30 stopni, a liczba obrotów wirowania, jeśli stosujesz pralkę, powinna być ograniczona do minimum — najlepiej poniżej 400 obrotów na minutę.
Podczas prania ręcznego kaszmir moczy się w letniej wodzie przez kilka minut, następnie delikatnie ugniata bez pocierania. Nie należy wykręcać ani mocno wyciskać wyrobów z kaszmiru, ponieważ włókna mogą się trwale odkształcić i stracić sprężystość. Po przepłukaniu materiał delikatnie wyciska się, owijając go w suchy ręcznik, a następnie rozkłada płasko na czystej, suchej powierzchni. Nigdy nie wieszaj mokrego kaszmiru na wieszaku — własna waga spowoduje rozciągnięcie wyrobu.
Suszenie i przechowywanie wyrobów z kaszmiru
Kaszmirowe swetry i szale należy przechowywać złożone w szufladach lub na półkach, nigdy na wieszakach. Długie zawieszanie powoduje powstawanie wypukłości na ramionach i utratę pierwotnego kształtu. Przed przechowywaniem warto zadbać o odpowiednią ochronę przed molami — używając naturalnych środków takich jak drewno cedrowe lub saszetki lawendowe.
Aksamit — zasady prania
Aksamit tworzy się poprzez specjalną technikę tkacką, w której krótkie włókna stoją prostopadle do podłoża, tworząc charakterystyczny mięsisty, połyskujący runo. Ta struktura sprawia, że aksamit jest wyjątkowo podatny na uszkodzenia mechaniczne, a jego włosek łatwo się wykładza przy niewłaściwym traktowaniu.
Aksamit pierze się w niskich temperaturach, maksymalnie do 30 stopni, stosując delikatne środki piorące bez dodatku wybielaczy. Możesz zdecydować się na pranie ręczne lub maszynowe na programie dla tkanin delikatnych. Jeśli wybierzesz pralkę, wyłącz funkcję wirowania — aksamit najlepiej zostawić w stanie mokrym, by woda swobodnie spływała. Po zakończeniu prania wywieś wyrób na cienkim sznurku lub wieszaku, uważając, aby materiał był całkowicie wyprostowany i nie powstały zagięcia czy załamania włosia. W przypadku pojawienia się zaciśnięć włókna można przywrócić do formy, trzymając tkaninę nad parą lub używając szczotki do aksamitu, poruszając się zawsze w kierunku włosia.
Prasowanie aksamitu bez ryzyka uszkodzenia
Aksamitu nie prasuje się w tradycyjny sposób. Zamiast tego stosuje się parownicę ustawioną na kilka centymetrów od powierzchni tkaniny. Można też skorzystać z metody „na lewą stronę” — delikatnie prasując od strony podłoża, ale wyłącznie w ostateczności i zawsze z dodatkową warstwą bawełnianej tkaniny między żelazkiem a aksamitem. Wysoka temperatura i bezpośredni kontakt z powierzchnią żelazka spowodują trwałe spłaszczenie włókien.