Pranie butów nie jest zbyt często wykonywaną czynnością, co jednak nie oznacza, że się tego nie robi czy robić się nie powinno. Bywają sytuacje, gdy naprawdę jest to konieczne i wówczas pojawia się problem – jak należy to zrobić? W dodatku, jak prać buty sportowe? Czy można je wsadzić do pralki, czy jednak trzeba zrobić to inaczej?
Czy obuwie sportowe wymaga regularnego prania?
Na samym początku warto zastanowić się w ogóle nad kwestią tego, czy pranie butów (jakichkolwiek) ma w ogóle jakiś sens. To zależy od sytuacji i od samych butów. Niekorzystne warunki atmosferyczne mogą sprawić, że po powrocie do domu nasze obuwie wygląda gorzej niż tylko źle, a samo ich szczotkowanie może nie wystarczyć, by je wyczyścić. Wówczas do dyspozycji mamy dwie możliwości – pranie w pralce albo ręczne. Nieczęsto się z tego korzysta, a co istotne, nie każdy rodzaj butów można w ten sposób potraktować. Wszystko będzie zależało od tego, z jakich materiałów zostały one wykonane i dotyczy to także tych do biegania. Obuwie biegowe wykonane z siateczki przewiewnej wymaga innego podejścia niż modele ze skóry syntetycznej czy materiałów membranowych.
Metody ręcznego czyszczenia obuwia do biegania
Wstępne przygotowanie po treningu
Gdy wracamy do domu po biegu, w pierwszej kolejności należy odpowiednio potraktować buty, zanim się je schowa. Wilgoć i pot mogą być dla nich wyniszczające, dlatego najpierw należy je delikatnie osuszyć i przetrzeć, a wnętrze wypchać ręcznikami, by wchłonęły wilgoć. Ta profilaktyczna czynność wykonywana po każdym treningu wydłuża żywotność obuwia i zapobiega rozwojowi bakterii odpowiedzialnych za nieprzyjemny zapach. Regularnie wyjmowane wkładki można dodatkowo przewietrzyć osobno.
Usuwanie świeżych zabrudzeń
Jeżeli buty są naprawdę brudne, wówczas konieczne będzie wdrożenie innych czynności. Póki zabrudzenie jest świeże, najlepiej lekko zmoczyć buty wodą i zetrzeć wszystko delikatnie szczoteczką z dodatkiem mydła, a na końcu opłukać pod bieżącą wodą. Idealnie sprawdza się tu szczoteczka o miękkim włosiu, która nie zarysowuje siateczki ani nie uszkadza struktur przewiewnych materiałów. Do uporczywych plam można zastosować delikatny roztwór płynu do naczyń.
Prawidłowy proces suszenia
Dobrze będzie wycisnąć buty, a następnie pozostawić do wysuszenia, opierając pod kątem o ścianę. Pomóc mogą też papierowe ręczniki wciśnięte do środka – ich wymiana co kilka godzin przyspiesza odparowanie wilgoci. Suszy się je w temperaturze pokojowej i bez wystawiania ich na bezpośrednie źródło ciepła. Grzejnik, suszarka czy promienie słoneczne mogą odkształcić materiały oraz osłabić właściwości amortyzujące pianki podeszwy środkowej.
Pranie obuwia sportowego w pralce automatycznej
Przygotowanie przed włożeniem do bębna
Szybszą i prostszą metodą może być wrzucenie brudnych butów po prostu do pralki, co jednak ważne, najpierw i tak przedtem należy je delikatnie wyczyścić z błota i innych zabrudzeń. Pralka też ma jednak swoją wytrzymałość, a duża ilość zanieczyszczeń może ją po prostu uszkodzić. Przed wrzuceniem do urządzenia należy wyjąć wkładki oraz sznurówki – te elementy można uprać oddzielnie w woreczku. Dobrze też skorzystać z worków do prania, które dodatkowo chronią zarówno buty, jak i sam bęben.
Optymalne ustawienia cyklu
Najlepiej, jeżeli pierze się w niskiej temperaturze, maksymalnie do 30 stopni. Wyższe wartości mogą uszkodzić kleje łączące poszczególne warstwy podeszwy oraz spowodować skurcz materiałów syntetycznych. Co istotne, należy też zwrócić uwagę na zalecenia producenta – niektóre materiały wykluczają całkowicie pranie w pralce, ponieważ tak brutalne potraktowanie może je jedynie zniszczyć. Program delikatny lub do obuwia (jeśli pralka dysponuje taką funkcją) zapewni łagodne wirowanie nieprzekraczające 400–600 obrotów.
Potencjalne zagrożenia maszynowego prania
Ryzyko uszkodzenia struktury buta
Wrzucenie butów do biegania do pralki powinno być pewną ostatecznością i należy wziąć tu pod uwagę pewne ryzyko. Takie obuwie nie należy prać ani w wysokiej temperaturze, ani na wysokich obrotach, nie mówiąc już o korzystaniu z silnych detergentów. Obecnie coraz częściej wprowadza się technologię bezszwową, ale nadal podeszwa i materiał są klejone. To oznacza, że zbytnie namoczenie i potraktowanie chemią może spowodować nie tylko odkształcenie się butów, ale i ich rozklejenie. Należy mieć to na uwadze, ponieważ wrzucenie do pralki może okazać się istną loterią. Nic się nie stanie, a może jednak but będzie już nie do użytku?
Dodatkowe środki ostrożności
Piorąc w pralce, trzeba podejść do tematu ostrożnie. Niska temperatura, niskie wirowanie i jak najkrótszy czas prania – to podstawa. Warto przy tej okazji prać buty dodatkowo z czymś jeszcze, np. kocem czy ręcznikiem, a ilość wsypanego detergentu powinna być minimalna. Taki dodatek amortyzuje uderzenia obuwia o bęben i chroni zarówno buty, jak i maszynę. Rezygnacja z płynu do płukania zabezpieczy przewiewność siateczki – pozostałości płukania mogą zatykać mikropory materiału.
Szczególne wymagania różnych typów obuwia biegowego
Buty do biegania w terenie
Obuwie trailowe z głęboko rzeźbioną podeszwą zbiera znacznie więcej błota, kamieni i roślinności niż typowe buty asfaltowe. Po biegu leśnym lub górskim należy szczególnie dokładnie oczyścić pazury bieżnika, najlepiej pod strumieniem wody z użyciem twardszej szczotki. Materiały stosowane w trailówkach bywają bardziej odporne na zabrudzenia, ale jednocześnie częściej zawierają membrany wodoodporne wymagające specjalnej pielęgnacji.
Obuwie z membraną nieprzemakalną
Buty wyposażone w membrany Gore-Tex lub podobne rozwiązania wymagają unikania detergentów zawierających zmiękczacze lub wybielacze, które mogą uszkodzić strukturę błony. Do ich czyszczenia najlepiej stosować specjalistyczne środki piorące przeznaczone do odzieży technicznej. Podobnie jak bielizna termoaktywna, obuwie z membraną nie znosi wysokich temperatur ani agresywnych środków chemicznych.
Modele z pianką amortyzacyjną
Współczesne technologie amortyzacji, takie jak EVA, BOOST czy React, reagują różnie na kontakt z wodą i detergentem. Pianki EVA mogą nasiąkać wodą i tracić sprężystość przy zbyt długim moczeniu, dlatego pranie maszynowe powinno być maksymalnie skrócone. Po upraniu szczególnie uważnie należy wysuszyć podeszwę środkową, aby materiał odzyskał swoje właściwości amortyzacyjne.
Częstotliwość prania a trwałość obuwia
Zbyt częste pranie, nawet wykonywane zgodnie z zaleceniami, skraca żywotność butów do biegania. Optymalne jest ograniczenie pełnego prania do sytuacji, gdy brudne jest całe obuwie – codzienne zabrudzenia wystarczy usuwać wilgotną ściereczką. Regularne przewietrzanie butów po treningu i stosowanie pochłaniaczy zapachów pozwala wydłużyć okresy między praniami. Dla biegaczy intensywnie trenujących warto rozważyć posiadanie dwóch par obuwia stosowanych naprzemiennie – daje to czas na pełne wyschnięcie i regenerację materiałów po każdym biegu.
Alternatywne metody odświeżania
Neutralizacja zapachu bez pełnego prania
Nieprzyjemny zapach bywa głównym powodem, dla którego sięgamy po pranie. Zamiast mokrych metod można zastosować sodę oczyszczoną wsypaną do środka na noc – pochłonie ona wilgoć i zneutralizuje zapachy. Rano wystarczy wysypać sodę i przetrzeć wnętrze suchą szmatką. Wkładki zapachowe lub specjalne saszetki z węglem aktywnym również skutecznie absorbują nieprzyjemne aromaty.
Czyszczenie na sucho zewnętrznej powierzchni
Świeże plamy błotne łatwiej usunąć po wyschnięciu – wystarczy szczotka o sztywnym włosiu, która zbierze wysuszone zabrudzenia. Dopiero uporczywe plamy wymagają zastosowania wilgotnej ściereczki z delikatnym detergentem. Ta metoda pozwala zachować świeżość butów bez ryzyka związanego z całkowitym namoczeniem konstrukcji.