Filtry HEPA to jeden z najważniejszych komponentów odkurzacza, który odpowiada za wysoką jakość oczyszczania powietrza. Niestety nie są one wieczne i po pewnym czasie ulegają zużyciu. Aby jednak mogły służyć nam dłużej, wystarczy odpowiednio je pielęgnować. W jaki sposób prać filtry HEPA i jak czyścić inne elementy odkurzacza?
Budowa i funkcja filtra HEPA
Filtry HEPA to elementy najczęściej wykorzystywane w odkurzaczach, ale nie tylko, ponieważ można je znaleźć także w nawilżaczach i osuszaczach powietrza. Najważniejszą rolą tego elementu jest zatrzymywanie kurzu, brudu, pyłów i innych alergenów, które mogą znajdować się w naszym najbliższym otoczeniu. Ich skuteczność jest bardzo wysoka i z tego też względu szczególnie zalecane są między innymi alergikom. Oczywiście mają one też swoje ograniczenia. To oznacza, że po pewnym czasie użytkowania i przez zbyt duże nagromadzenie zanieczyszczeń przestaną działać prawidłowo. Z tego też względu należy je regularnie czyścić.
Konstrukcja filtra HEPA
Sam filtr HEPA to materiał, który został specjalnie tak skonstruowany, by mógł on wyłapywać wszystkie zanieczyszczenia. W odkurzaczach najczęściej zwinięty jest on w harmonijkę i osadzony w specjalnej plastikowej ramce. Najczęściej zbudowany jest on z trzech warstw połączonych ze sobą żywicą i pochłania nie tylko nieczystości, ale i brzydkie zapachy. Kiedy wiadomo, że filtr przestał działać prawidłowo? Najczęściej właśnie przez nieprzyjemny odór, jaki wydaje odkurzacz w trakcie pracy. Specjalna struktura harmonijkowa zwiększa powierzchnię filtracyjną, co pozwala na zatrzymanie nawet mikroskopijnych cząsteczek kurzu i alergenów.
Rodzaje filtrów HEPA
Wiele będzie zależało od samego filtra, bowiem na rynku dostępne są ich dwa rodzaje – jednorazowe oraz zmywalne. Z jakim typem mamy do czynienia w swoim odkurzaczu można zorientować się po oznaczeniach na kratce filtra. Jeżeli widnieje na niej kranik z wodą – taki filtr można poddać czyszczeniu, jeżeli go nie ma, nie pozostanie nam nic innego, jak tylko wymienić go na nowy. Co istotne, nawet gdy istnieje możliwość wyprania filtra HEPA to i tak co jakiś czas, minimum raz do roku, dobrze zastąpić go nowym. Filtry jednorazowe są zwykle tańsze w zakupie, ale w dłuższej perspektywie generują wyższe koszty eksploatacji niż ich zmywalne odpowiedniki.
Instrukcja czyszczenia filtra HEPA
To, że dany filtr można samodzielnie wyczyścić, nie oznacza, że można go wrzucić po prostu do pralki. Najlepiej odświeżyć go ręcznie pod bieżącą wodą bez wykorzystywania do tego detergentów i ostrych narzędzi (np. szczotek). Czyszczenie powinno się odbywać delikatnie i nieinwazyjnie.
Czyszczenie metalowej kratki
Czyszczenie metalowej kratki, do której przymocowany jest filtr to łatwiejsza sprawa – tutaj zarówno woda, jak i środki czyszczące oraz szczotki są dopuszczalne. Co ważne – nigdy nie należy wsadzać mokrego filtra do odkurzacza i należy poczekać, aż całkowicie on wyschnie. Czas schnięcia może wynosić nawet 24 godziny, dlatego warto mieć zapasowy filtr na czas konserwacji. Jeżeli z kolei jest on już bardzo zabrudzony, nie ma co kombinować, tylko od razu go wymienić na nowy.
Kiedy wymienić filtr na nowy
Sygnałem do wymiany jest wyraźny spadek mocy ssania, nawet po wyczyszczeniu filtra. Kolejnym objawem jest pojawianie się kurzu w wydechu odkurzacza lub nasilenie nieprzyjemnego zapachu. Producenci zalecają wymianę filtrów zmywalnych co 12–18 miesięcy, nawet przy regularnej pielęgnacji. Warto również zwrócić uwagę na czyszczenie elementów domowych, które mogą wpływać na szybsze zanieczyszczanie filtra.
Konserwacja pozostałych elementów odkurzacza
Aby odkurzacz mógł prawidłowo pracować, konieczne jest jego regularne czyszczenie i nie chodzi tu tylko o same filtry HEPA. Warto co jakiś czas rozebrać go na części i po kolei poddać myciu każdy z elementów, zwłaszcza jeżeli chodzi o rury i szczotki. Należy je oczyścić z włosów, sierści i innych zabrudzeń i z powodzeniem można je namaczać w wodzie z dodatkiem płynów czyszczących, np. płynu do mycia naczyń. Warto je też porządnie wyszorować szczotką, a na końcu wypłukać.
Czyszczenie sztywnej rury
Jak wyczyścić sztywną rurę? Jest na to prosty trik – wystarczy wziąć szmatkę i przewiązać ją sznurkiem, a następnie wepchnąć w rurę i przeciągnąć przez całą jej długość. Cały nagromadzony bród i kurz zostanie ściągnięty. Sprawdza się to także na tej elastycznej części rury. Podobnie można postąpić z innymi trudno dostępnymi elementami odkurzacza.
Konserwacja szczotek
Szczotki obrotowe wymagają szczególnej uwagi. Nawinięte włosy i nitki mogą blokować mechanizm obrotowy, zmniejszając efektywność odkurzania. Warto regularnie rozcinać nawinięte włosy nożyczkami i usuwać je ręcznie. Po mechanicznym oczyszczeniu szczotki można ją również przepłukać pod ciepłą wodą z dodatkiem detergentu. Bardzo skuteczne w utrzymaniu czystości jest również stosowanie ekologicznych środków czyszczących, które nie uszkadzają tworzyw sztucznych elementów odkurzacza.
Mycie pojemnika na kurz
Pojemnik na kurz należy opróżniać po każdym użyciu odkurzacza. Przynajmniej raz w tygodniu warto go dokładnie umyć ciepłą wodą z mydłem, szczególnie jeśli odkurzamy sierść zwierząt lub drobne resztki jedzenia. Zabrudzenia organiczne mogą prowadzić do rozwoju bakterii i nieprzyjemnych zapachów. Po umyciu pojemnik musi całkowicie wyschnąć przed ponownym montażem.
Harmonogram konserwacji odkurzacza
Regularne czyszczenie odkurzacza przedłuża jego żywotność i utrzymuje efektywność pracy. Poniżej przedstawiamy zalecany harmonogram pielęgnacji poszczególnych elementów:
- Po każdym użyciu – opróżnienie pojemnika na kurz
- Raz w tygodniu – mycie pojemnika na kurz, czyszczenie szczotek z włosów
- Raz w miesiącu – czyszczenie filtra HEPA (jeśli jest zmywalny), mycie rur i nasadek
- Co 6 miesięcy – kompleksowa konserwacja wszystkich elementów, sprawdzenie uszczelek
- Raz w roku – wymiana filtra HEPA na nowy, nawet jeśli jest zmywalny
Najczęstsze błędy przy czyszczeniu odkurzacza
Podczas konserwacji odkurzacza użytkownicy często popełniają błędy, które mogą skrócić żywotność urządzenia lub obniżyć jego wydajność. Oto najczęstsze z nich:
- Montaż mokrych elementów – prowadzi do rozwoju pleśni i uszkodzenia silnika
- Zbyt intensywne szorowanie filtra HEPA – niszczy delikatną strukturę materiału filtrującego
- Stosowanie agresywnych detergentów – może uszkodzić tworzywa sztuczne i gumowe uszczelki
- Rzadkie opróżnianie pojemnika – zmniejsza moc ssania i przyspiesza zużycie filtra
- Odkładanie wymiany zużytego filtra – powoduje przeciążenie silnika i skraca żywotność odkurzacza
Wpływ czystego filtra na jakość powietrza
Właściwie utrzymany filtr HEPA ma bezpośredni wpływ na jakość powietrza w pomieszczeniach. Sprawny filtr zatrzymuje do 99,97% cząsteczek o wielkości 0,3 mikrometra, w tym pyłki roślin, roztocza, spory pleśni i bakterie. W przypadku alergików i osób z chorobami układu oddechowego ma to znaczenie zdrowotne. Zaniedbany lub zatkany filtr nie tylko traci właściwości filtracyjne, ale może również powodować wtórne zanieczyszczenie powietrza przez wyrzucanie zgromadzonych wcześniej alergenów z powrotem do pomieszczenia.