Kiedy myślimy o łuszczycy zazwyczaj mamy przed oczami dorosłych zmagających się z tą podstępną chorobą. Ale czy może się ona rozwijać u dzieci? Okazuje się, że pierwsze objawy łuszczycy mogą dać o sobie znać w każdym wieku, chociaż mówi się, że najwięcej zachorowań pojawia się u osób między 20. a 30. rokiem życia. Jakie są odmiany łuszczycy? Czy któreś z nich są charakterystyczne dla danej grupy wiekowej?
- Odmiany łuszczycy u najmłodszych
- Łuszczyca zwyczajna najbardziej popularna
- Łuszczyca kropelkowata
- Odmiany charakterystyczne dla dorosłych
- Łuszczyca krostkowa
- Łuszczyca głowy
- Łuszczyca paznokci
Odmiany łuszczycy u najmłodszych
Chorobę tę diagnozuje się nie tylko u pacjentów dorosłych. Wśród odmian tej dermatozy wyróżnia się tak zwaną łuszczycę pieluszkową, która pojawia się wyłącznie u maluchów do 2. roku życia. Zmiany skórne lokalizują się w okolicach pośladków i przybierają postać łagodnych plam w różnych odcieniach koloru czerwonego, co może mylić rodziców z odparzeniami pieluszkowym. Taka forma wymaga konsultacji dermatologicznej, ponieważ wczesne rozpoznanie pozwala wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne, które łagodzi dyskomfort niemowlęcia i minimalizuje ryzyko nawrotów.
U dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym obserwuje się również formy atypowe, które mogą różnić się zarówno rozmieszczeniem zmian, jak i ich charakterem. Nierzadko wykwity dotyczą miejsc nietypowych dla postaci dorosłej — mogą występować wokół oczu, w okolicy genitaliów czy na dłoniach i stopach. Skóra dziecka jest bardziej wrażliwa, dlatego reakcje zapalne bywają intensywniejsze, a świąd często utrudnia normalny sen i zabawę.
Łuszczyca zwyczajna najbardziej popularna
Jest to odmiana, na którą choruje większość dorosłych pacjentów. Podobnie jest zresztą u dzieci. Charakteryzuje się ona wykwitami łuszczycowymi, które przypominają łuski i mają wyraźne granice oddzielające je od zdrowej skóry. Najczęściej pojawiają się one w okolicy łokci, kolan, na głowie, za uszami, w pobliżu pępka i na pośladkach. W tych samych miejscach objawia się ona u dorosłych, choć u dzieci zmiany mogą być mniej nasilone lub odwrotnie — bardziej gwałtowne w zależności od predyspozycji genetycznych i czynników środowiskowych.
Łuszczyca zwyczajna (plaque psoriasis) stanowi około 80–90% wszystkich przypadków łuszczycy niezależnie od wieku. U dzieci zmianom towarzyszy często świąd, który nasila się wieczorem i w nocy, co wpływa na jakość snu i ogólny komfort psychiczny młodego pacjenta. Ważne jest stosowanie emolientów i preparatów zmiękczających naskórek, aby złagodzić objawy suchości i zapobiec powstawaniu pęknięć skóry.
Łuszczyca kropelkowata
Nazwa nie jest tutaj przypadkowa, ponieważ wykwity pojawiające się na skórze przybierają postać małych kropli o średnicy od kilku do kilkunastu milimetrów. Jest to postać łuszczycy, która w większości przypadków powiązana jest z zakażeniem paciorkowcem, głównie chodzi tu o infekcje rozwijające się w gardle, takie jak angina czy płonica. Zmiany skórne w tym przypadku pojawiają się na czubku głowy, rękach, nogach i tułowiu, często po przebyciu infekcji górnych dróg oddechowych.
Łuszczyca kropelkowata częściej dotyka dzieci i młodzież niż osoby dorosłe. Nagły wysiew drobnych zmian może pojawić się w ciągu zaledwie kilku dni od zakażenia bakteryjnego, co wymaga szybkiej interwencji lekarskiej. W leczeniu stosuje się antybiotykoterapię skierowaną przeciwko paciorkowcom oraz preparaty miejscowe łagodzące stan zapalny skóry. U części pacjentów łuszczyca kropelkowata ustępuje samoistnie po wyleczeniu infekcji, u innych może przejść w formę przewlekłą.
Odmiany charakterystyczne dla dorosłych
Poza łuszczycą zwykłą dorośli mogą borykać się jeszcze z wieloma odmianami tej choroby. Może to być na przykład łuszczyca odwrócona (inverse psoriasis). Charakterystyczne dla niej są wykwity pojawiające się w okolicach owłosionej skóry, fałdach, zgięciach — pod pachami, w pachwinach, pod piersiami czy w fałdach brzucha. Zauważono, że choruje na nią znaczna część ludzi, którzy mają problem z nadwagą, ponieważ tarcie skóry i wilgotność w fałdach sprzyjają nasileniu objawów.
Łuszczyca odwrócona rzadko występuje u dzieci, gdyż ich budowa ciała nie sprzyja tworzeniu głębokich fałdów skórnych. U dorosłych natomiast może współistnieć z cukrzycą typu 2, zespołem metabolicznym czy chorobami sercowo-naczyniowymi, co wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego łączącego leczenie dermatologiczne z modyfikacją stylu życia i diety.
Łuszczyca krostkowa
Nie należy jej mylić z łuszczycą kropelkowatą. W tym przypadku znamiona osiągają wielkość do kilku milimetrów. W środku można zauważyć płyn, który otoczony jest przez rumień. Najczęściej ten rodzaj łuszczycy pojawia się w wyniku infekcji, zażywania niektórych leków (np. beta-blokerów, preparatów litu) lub poparzenia słonecznego.
Łuszczyca krostkowa może przyjmować postać uogólnioną (von Zumbusch) lub miejscową, ograniczoną do dłoni i stóp (pustulosis palmoplantaris). Forma uogólniona stanowi stan zagrożenia życia, wymaga hospitalizacji i intensywnego leczenia systemowego. U dzieci występuje niezwykle rzadko, częściej diagnozuje się ją u dorosłych po 40. roku życia. Pacjenci skarżą się na gorączkę, osłabienie, ból stawów oraz gwałtowny wysiew krost wypełnionych jałowym płynem surowiczym, które po wyschnięciu pozostawiają złuszczający się naskórek.
Łuszczyca głowy
Chociaż najczęściej dotyczy ona owłosionej skóry głowy, wykwity mogą wychodzić również na czoło i szyję. To zresztą bardzo popularna lokalizacja dla łuszczycy — szacuje się, że dotyka około 50–80% wszystkich chorych. Łuszczyca skóry głowy nie ma wpływu na wypadanie włosów, chociaż zauważono u niektórych, że w miejscach mocniejszych zmian skórnych może pojawić się przejściowe łysienie bliznowaciejące związane z procesem zapalnym niszczącym mieszki włosowe.
U dzieci łuszczyca owłosionej skóry głowy bywa mylona z łupieżem lub łojotokowym zapaleniem skóry, co opóźnia prawidłową diagnozę. Charakterystyczne są zmiany w postaci srebrzystych lub żółtawych łusek przylegających do skóry i włosów, często diskretnymi ogniskami, które trudno dostrzec pod gęstymi włosami. Intensywny świąd prowadzi do rozdrażnienia i drapania, co nasila proces zapalny i zwiększa ryzyko nadkażenia bakteryjnego.
Łuszczyca paznokci
Ta odmiana często towarzyszy innym postaciom łuszczycy, chociaż może się zdarzyć, że wystąpi samodzielnie. Łuszczyca paznokci może być mylona z grzybicą przez mylące objawy, dlatego konsultacja lekarska jest tutaj niezbędna. Żółto-brązowe plamy, wgłębienia (pitting), łamliwe paznokcie, oddzielanie się płytki paznokciowej od łożyska (onycholiza) — to znak, że możemy mieć do czynienia z tym typem łuszczycy, ale nasze podejrzenia obowiązkowo musi rozwiać lub potwierdzić dobry dermatolog.
U dzieci zmiany paznokciowe występują rzadziej niż u dorosłych i zwykle są mniej nasilone. Mogą dotyczyć jednego lub kilku paznokci u rąk i stóp. Diagnostyka różnicowa wymaga wykonania badania mikologicznego, aby wykluczyć zakażenie grzybicze, które wymaga zupełnie innego leczenia. W terapii stosuje się preparaty miejscowe zawierające kortykosteroidy, analogi witaminy D3 oraz w ciężkich przypadkach leczenie systemowe biologiczne, które hamuje procesy zapalne na poziomie immunologicznym.