Nity są elementem umożliwiającym łączenie dwóch płaskich części w sposób trwały i wytrzymały. Trzeba jednak wiedzieć, że w zależności od tego, w jaki sposób mają być wykorzystane, konieczny może okazać się inny dobór nitów. A od czego to zależy? Sprawdzamy.
Co to są nity
Nitem nazywany jest metalowy element konstrukcyjny, który umożliwia połączenie dwóch płaskich powierzchni – nazywa się to połączeniem nitowym, a sam proces – nitowaniem. Aby można było zamocować tę część, konieczne jest użycie nitownicy. Może być ona ręczna, elektryczna lub pneumatyczna. To, który sprzęt będzie lepszy, zależy od zakresu prac oraz częstotliwości montażu. Nitownice pneumatyczne stosuje się głównie w warunkach przemysłowych, gdzie szybkość i powtarzalność operacji ma kluczowe znaczenie. Ręczne modele sprawdzają się natomiast przy okazjonalnych pracach montażowych oraz w miejscach o ograniczonej dostępności do źródeł zasilania.
A jak wygląda sam nit? Ma on postać pręta zakończonego z jednej strony łbem, z drugiej natomiast zakuwką. Łeb stanowi element widoczny po zamontowaniu, podczas gdy zakuwka formuje się w trakcie procesu nitowania. Poszczególne modele różnią się między sobą kształtem, długością trzpienia oraz materiałem, z którego zostały wykonane. Średnica trzpienia dobierana jest do grubości łączonych materiałów – zbyt cienki nit nie zapewni odpowiedniej wytrzymałości połączenia, podczas gdy zbyt gruby może prowadzić do uszkodzenia materiału podczas montażu.
Różnice między nitami stalowymi a aluminiowymi
Nity dzielą się przede wszystkim na stalowe oraz aluminiowe części. To oczywiście nie wszystko – nity mogą być także miedziane czy miedziano-niklowe, nie są one jednak tak często wykorzystywane w typowych zastosowaniach budowlanych i montażowych.
Nity stalowe są najbardziej uniwersalne. To, co stanowi ich największą zaletę, to mnogość zastosowań oraz wysoka odporność mechaniczna. Jeśli nie masz pewności, jaki element jest Ci potrzebny, to powinien być to bezpieczny wybór. Wytrzymują one znaczne obciążenia rozciągające i ścinające, dlatego stosuje się je w konstrukcjach nośnych, elementach podlegających dużym naprężeniom oraz w aplikacjach wymagających długotrwałej stabilności połączenia. Wyróżnić można jeszcze nity ze stali nierdzewnej, na które należy się zdecydować wtedy, gdy cała konstrukcja będzie znajdować się w środowisku narażonym na korozję – na przykład w pobliżu obiektów wodnych, instalacji chemicznych lub elewacji fasad eksponowanych na wilgoć.
Nity aluminiowe są bardziej zróżnicowane i należy je dobrze dopasować do materiału, jaki będziesz łączyć. Wcześniej musisz jednak zwrócić uwagę na zawartość magnezu w stopie aluminium. Gdy jest ona niska (poniżej 2%), to nity będą miękkie i podatne. Choć ich wytrzymałość nie będzie tak wysoka, to sprawdzą się w przypadku łączenia podatnych na uszkodzenie elementów, takich jak cienkie blachy czy elementy dekoracyjne. Natomiast im większa zawartość magnezu, tym nity aluminiowe są twardsze, a co za tym idzie – bardziej trwałe. Przykładowo, w sytuacji gdy są mocowane w konstrukcji podatnej na rozciąganie, konieczne jest zastosowanie części o zawartości magnezu wynoszącej co najmniej 5%. Taki stop zapewnia lepszą odporność na odkształcenia trwałe oraz zachowuje integralność połączenia nawet przy dynamicznych obciążeniach.
Rodzaje nitów według budowy i zastosowania
Gdy już wiesz, w jakich sytuacjach sprawdzą się nity stalowe, a w jakich aluminiowe, musisz uwzględnić jeszcze ich dodatkowy podział. Najczęściej możesz spotkać się z wersjami otwartymi, zamkniętymi oraz szczelnymi.
Nity otwarte, zamknięte i szczelne
Nity otwarte sprawdzą się do niskoobciążeniowych zastosowań, takich jak montaż elementów wykończeniowych, paneli ozdobnych czy lekkich osłon. Ich konstrukcja pozwala na szybki montaż, jednak nie zapewniają one pełnej szczelności połączenia. Nity zamknięte różnią się tym, że pozwalają na zachowanie trzpienia wewnątrz łba. To sprawia, że mają lepsze właściwości wodoodporne oraz większą odporność na działanie czynników atmosferycznych. Stosuje się je w aplikacjach wymagających ochrony przed wilgocią, ale nie bezwzględnej szczelności. Natomiast nity szczelne wykorzystywane są wtedy, kiedy wymagana jest wysoka wodoszczelność – na przykład w zbiornikach, konstrukcjach narażonych na kontakt z płynami oraz w łączeniach elementów instalacji sanitarnych.
Kształt łba nitu a funkcjonalność połączenia
Oprócz tego różny może być kształt łba nitu, co ma bezpośredni wpływ na estetykę oraz funkcjonalność połączenia. Gdy jest on zakończony w stożek, wtedy po zamontowaniu uzyskasz płaską powierzchnię wpuszczoną w materiał. Jeśli chcesz zamontować cienki materiał do twardego podłoża, powinieneś użyć nitów z dużym kołnierzem, który rozkłada siły docisku na większą powierzchnię i minimalizuje ryzyko przebicia materiału. Masz też do wyboru wersje walcowe, które tworzą wypukły łeb nad powierzchnią materiału, oraz grzybkowe, charakteryzujące się jeszcze szerszym łbem zapewniającym dodatkową powierzchnię kontaktu – przydatne w łączeniu materiałów miękkich lub warstwowych.
Jak widzisz, dobór nitów nie jest łatwy. Dlatego jeśli nie masz pewności, co wybrać, skontaktuj się wcześniej ze sprzedawcą. On, dzięki swojemu doświadczeniu, będzie mógł Ci doradzić odpowiedni typ nitu w zależności od specyfiki Twojego projektu oraz warunków eksploatacji połączenia.